ถาม ตอบ "30 ปี 6 ตุลา"

สัมภาษณ์ ดร.ชาญวิทย์ เกษตรศิริ

โดย ภาณุเบศร์ มหาเรือนขวัญ

ถาม

1) รบกวน อธิบาย สถานะทางประวัติศาสตร์ของเหตุการณ์ 6 ตุลาคม 2519

ตอบ

“เหตุการณ์ 6 ตุลาคม 2519” มองเผินๆในแง่ของ ปวศ. ก็คือ หนึ่งในหลายๆ “ปฏิวัติ รัฐประหาร และปฏิรูป” ของ “วังวน” การเมืองไทย แต่มองให้ลึกลงไป “เหตุการณ์ 6 ตุลาคม 2519” เป็นส่วนหนึ่งของขบวนการทางสังคม ที่เป็นปฏิปักษ์ ต่อต้าน และพยายามปลดปล่อยตนเองจากการครอบงำของ “ระบอบสังคมเก่า” (และเก่ากว่า)

“รัฐประหาร 6 ตุลา” เกิดขึ้นเมื่อนักเรียนนิสิตนักศึกษานำประชาชน ชุมนุมประท้วงการกลับเข้ามาในประเทศไทยของจอมพลถนอม กิตติขจร (ที่บวชเป็นเณรเข้ามาจากสิงคโปร์) อันเป็นส่วนหนึ่งของแผนการยึดอำนาจของฝ่ายรัฐ ที่จะทำ “รัฐประหาร” ขึ้นในวันเดียวกันนั้น

นักเรียนนิสิตนักศึกษาถูก “ป้ายสี” กล่าวหาว่า “หมิ่นสถาบันกษัตริย์” เป็นต่างด้าว และมีการกระทำอันเป็นคอมมิวนิสต์ ผู้ชุมนุมประมาณ 5,000 คนในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์ ถูกปิดล้อมและทำลายชีวิตด้วยอาวุธสงครามอย่างรุนแรง โหดร้าย และป่าเถื่อน ทั้งนี้โดยตำรวจตระเวนชายแดน หน่วยคอมมานโด หน่วยปฏิบัติการพิเศษ สันติบาล ตำรวจท้องที่ ตำรวจน้ำ ลูกเสือชาวบ้าน กระทิงแดง นวพล และ “เครือข่ายวิทยุเสรี” ที่นำโดยวิทยุยานเกราะ

ผลของเหตุการณ์นั้น ทำให้มีการรื้อฟื้นระบอบอำนาจนิยมขึ้นมาใหม่ ภายใต้การนำของรัฐบาลพลเรือน (นาย ธานินทร์ กรัยวิเชียร ) โดยมีกองทัพและฝ่ายอนุรักษ์-ประเพณีนิยมหนุนหลัง ทางราชการแถลงว่ามีผู้เสียชีวิต 40 กว่าคน (ซึ่งอาจจะน้อยกว่าความเป็นจริง) และมีผู้ถูกจับกุมในวันนั้น 3,154 คน

ถาม

2) ทำไมเหตุการณ์ 6 ตุลา 19 ถึงไม่ได้รับการพูดถึงในสังคมกว้างขวางมากเท่ากับเหตุการณ์ 14 ตุลาคม

2516 หรือพฤษภาทมิฬ ทั้งๆ ที่ความจริงเหตุการณ์พฤษภาทมิฬก็คืออาชญากรรมรัฐเหมือนกัน

ตอบ

“6 ตุลา 19” เป็นผู้น้อง “คู่แฝด” ของ “14 ตุลา 16” แต่เป็น “ผู้แพ้” ดังนั้นจึงไม่ค่อยปรากฏตัวใน ปวศ. หรือก็ไม่ได้รับการพูดถึงในสังคมเท่ากับ “14 ตุลา 16” ซึ่งเป็นผู้พี่ “ผู้ชนะ” หรือแม้กระทั่งลูกพี่ลูกน้อง “พฤษภาเลือด” (ขอไม่เรียกชื่อผิดๆว่า “พฤษภาทมิฬ”) แม้ว่าใน 3 เหตุการณ์นั้น จะมีการใช้ความรุนแรง ใช้อาวุธสงคราม และถือได้ว่าเป็น “อาชญากรรมโดยรัฐ” ก็ตาม

ปัญหาใน ปวศ. ก็คือ ปวศ. มักจะเป็นเรื่องราวของ “ผู้ชนะ” เป็นส่วนใหญ่ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ปวศ. ฉบับราชการ หรือฉบับของกระทรวงฯ

อนึ่ง สำหรับ “14 ตุลา 2516” นั้นเป็นเหตุการณ์สำคัญทางประวัติศาสตร์ ที่นักเรียนนิสิตนักศึกษานำประชาชนในกรุงเทพฯ และเมืองใหญ่ๆในต่างจังหวัด เรียกร้องรัฐธรรมนูญและการปกครองในระบอบประชาธิปไตย ฝ่ายเผด็จการผู้ครองอำนาจมายาวนานตอบโต้ด้วยการใช้กำลังทหารและอาวุธร้ายปราบปราม แต่ก็ไม่สามารถต้านทานกระแสของการเรียกร้องสิทธิและเสรีภาพได้

และเมื่อเกิดการนองเลือดและจลาจล ฝ่ายเผด็จการก็ล้มลง “ถนอม ประภาส ณรงค์” ต้องเดินทางลี้ภัยการเมืองไปอยู่ต่างประเทศ เหตุการณ์ครั้งนั้นมีผู้เสียชีวิต 77 คน บาดเจ็บ 857 คน

ผลของเหตุการณ์นั้น ทำให้เผด็จการทหารสิ้นสุดลง (แม้จะพยายามฟื้นฟูขึ้นมาอีกในช่วงปี 2534-35 ในเหตุการณ์ “พฤษภาเลือด” ก็ตาม) เหตุการณ์นั้นได้เปิดให้มีเสรีภาพทางการเมืองอย่างไม่เคยปรากฏมาก่อน และเป็นผลทำให้ “สถาบันกษัตริย์” ก้าวเข้ามาเป็นพลังหลักของชาติอย่างเด่นชัด

ถาม

3) จะมีการชำระประวัติศาสตร์ 6 ตุลา 19 ได้หรือไม่ ทั้งนี้ถ้าได้จะต้องปรับเปลี่ยนเงื่อนไขหรือโครงสร้างสังคมใดบ้างครับ รวมถึงถ้ามีการชำระประวัติศาสตร์ 6 ตุลา สังคมปัจจุบันจะได้อะไรจากการชำระครั้งนี้บ้างครับ

ตอบ

ความจริง ก็มีการชำระไปบ้างแล้ว แต่เป็นการชำระของภาคเอกชน หรือภาคส่วนบุคคล แต่ไม่มีในกรณีของรัฐ ตราบใดที่รัฐ หรือ “ฉบับราชการ” หรือ “ฉบับกระทรวงฯ” ยังทรงพลังในแง่ของการเป็น “แบบเรียน” อยู่ ก็ยากที่จะมีการตีความ การเขียน หรือการศึกษา ปวศ. ในรูปแบบที่แตกต่างไป

ถาม

4) คุณค่าหรือบทเรียนจากเหตุการณ์ 6 ตุลา 19 ที่ส่งผ่านมาถึงสังคมปัจจุบันคืออะไร

ตอบ

โดยหลักการแล้ว ปวศ. น่าจะเป็น “บทเรียน” สำหรับคนรุ่นต่อๆมา แต่ดูเหมือนว่า ปวศ. ของทั้ง “14 ตุลา 16” หรือ “6 ตุลา 19” หรือ “พฤษภาเลือด” หาได้ถูกใช้ให้เป็น “บทเรียน” ไม่ ดังนั้น เราคงจะออกจาก “วังวน” ทาง ปวศ. นี้ได้ยากยิ่ง อาจจะต้องเสียทั้งเวลา เลือด น้ำตา และชีวิตต่อไปอีก

ถาม

5) ความสัมพันธ์ระหว่างอุดมการณ์กับพัฒนาทางการเมืองภาคประชาชนเป็นอย่างไร รบกวน อ. ช่วยอธิบายโดยเชื่อมโยงความสัมพันธ์เข้ากับเหตุการณ์ 6 ตุลา 19

ตอบ

ไม่ทราบ ครับ

ถาม

6) อ.มองอย่างไรครับ กับคำกล่าวที่ว่านักศึกษาประชาชนได้รับชัยชนะในเหตุการณ์ 14 ตุลา 16 แต่กลับมาแพ้พ่ายใน 6 ตุลา 19 และเงื่อนไขใดทำให้ไม่อาจรักษาอุดมการณ์ไว้ได้อย่างต่อเนื่อง

ตอบ

เพราะพลังนักศึกษาอ่อนแอเกินไป ประเมินความแข็งแรงและความโหดเหี้ยมของ “พลังเก่า” ต่ำเกินไป

ถาม

7) สุดท้าย เราควรจะระลึกถึงเหตุการณ์ 6 ตุลา 19 ในแง่มุมไหนครับ เพราะเท่าที่ทราบหลายฝ่าย โดยเฉพาะรัฐพยายามที่จะทำให้ประชาชนลืม หรือคนที่ผ่านเหตุการณ์มาก็พยายามลืม เพราะเป็นการทารุณโหดร้ายที่คนไทยฆ่ากันเอง

ตอบ

เราควรระลึกถึงเหตุการณ์ ในแง่ของ “บทเรียน” ครับ

เพราะ “ของกิน บ่กิน ฮู้เน่า ของเก่า บ่เล่า ฮู้ลืม” ครับ (เก็บจากต้นไม้หลังวิหารลายคำ วัดพระสิงห์ เชียงใหม่)